• Xuất thân và Giáo dục: Ông sinh năm 1963 tại một ngôi làng nhỏ ở tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc và thường tự nhận mình là “con trai của nông dân”. Kinh nghiệm tuổi thơ gắn liền với cuộc sống nông thôn và sự suy thoái môi trường sau này đã định hình sâu sắc triết lý thiết kế của ông. Ông tốt nghiệp Thạc sĩ tại Đại học Lâm nghiệp Bắc Kinh (1987) và sau đó lấy bằng Tiến sĩ Thiết kế (DDes) tại Trường Thiết kế Sau đại học Harvard (Harvard Graduate School of Design – 1995).
• Sự nghiệp và Thành lập Turenscape (tên của công ty có nghĩa là ‘người Trái Đất’ – mối quan hệ cộng sinh giữa thiên nhiên và con người):
  • Trở về Trung Quốc năm 1997 sau khi học ở Harvard, ông quyết tâm thực hiện ba việc lớn: thành lập học viện tại Đại học Bắc Kinh để đào tạo nhân tài; xuất bản tạp chí học thuật Landscape Architecture Frontiers (LAF) để truyền bá tư tưởng; và thành lập Turenscape để ứng dụng lý thuyết vào thực tiễn.
  • Ông là người phê phán “phong trào trang điểm thành phố”, phản đối việc lãng phí và quy hoạch thiếu ý thức sinh thái, đồng thời đề xuất lý thuyết “Phản quy hoạch” (Negative-planning) ưu tiên bảo vệ di sản tự nhiên và văn hóa quan trọng.
• Sứ mệnh và Lý tưởng: Vũ Khổng Kiện được xem là một nhà giáo dục và người ủng hộ mỹ học môi trường. Ông nỗ lực thúc đẩy việc thành lập ngành thiết kế cảnh quan tại Trung Quốc. Lý tưởng của ông là lan tỏa một tiêu chuẩn đánh giá cảnh quan dựa trên văn minh sinh thái:
  • Chân (True): Cảnh quan phải dựa trên quá trình sinh thái, thể hiện tính bền vững.
  • Thiện (Good): Cảnh quan phải phục vụ lợi ích của con người và các sinh vật khác.
  • Mỹ (Beautiful): Cảnh quan phải khơi gợi cảm xúc gắn bó của con người với thiên nhiên

  • Trong cuốn sách “Nghệ thuật Sinh tồn”, ông trích dẫn câu nói của nhà giáo dục thiết kế cảnh quan Sasaki: “Hiện tại, thiết kế cảnh quan đang đứng trước ngã ba đường quan trọng. Một con đường dẫn đến những khu vực quan trọng dành riêng cho việc cải thiện môi trường sống của con người, trong khi con đường còn lại dẫn đến những thủ thuật trang trí hời hợt”. Yu Kongjian chắc chắn đã chọn phương án thứ nhất. Ông đặt nhiều kỳ vọng vào thiết kế cảnh quan. Ông hy vọng rằng trước những khủng hoảng môi trường và sinh thái, khủng hoảng bản sắc văn hóa, và sự thiếu hụt tín ngưỡng tâm linh do toàn cầu hóa và đô thị hóa gây ra, thiết kế cảnh quan đương đại có thể gánh vác trách nhiệm tái tạo “sự hài hòa giữa trời, đất và người”.

• Đóng góp cho “Kiến tạo Trung Quốc tươi đẹp”: Ông tin rằng thiết kế cảnh quan có thể đóng ba vai trò:
  • Quy hoạch bố cục tươi đẹp: Xác định ranh giới giữa con người và thiên nhiên (tức là xây dựng Mạng lưới An ninh Sinh thái Lãnh thổ).
  • Xây dựng hình thái tươi đẹp: Tạo ra Hình thái Sâu sắc (Deep Form), là hình thái được xây dựng trên cơ sở các quá trình sinh thái lành mạnh và thể hiện nguyện vọng tốt đẹp của con người.
  • Nuôi dưỡng hành vi tươi đẹp: Khuyến khích con người hòa mình vào thiên nhiên, từ đó hình thành lối sống xanh, ít carbon.
  • Ông được mệnh danh là “Olmsted của Trung Quốc” (ám chỉ Frederick Law Olmsted, người sáng lập ngành kiến trúc cảnh quan ở Mỹ).
• Lý thuyết “Thành phố Bọt biển” (Sponge City):

  • Cảm hứng cho những thành phố bọt biển đến từ một chuyến về thăm quê hương Trung Quốc năm 1996 khi Yu đang theo học ngành thiết kế tại Harvard. Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy đô thị hóa, nhưng Yu đã kinh hoàng trước những gì anh chứng kiến ​​- đặc biệt là cơ sở hạ tầng bê tông khổng lồ bắt chước thiết kế phương Tây, vốn được thiết kế cho một vùng khí hậu khác với mùa gió mùa của Trung Quốc. “Điều đó hoàn toàn sai lầm và trái ngược với những gì tôi đã học ở Harvard về khoa học hiện đại và sinh thái học”, anh nói. Nó cũng trái ngược với ký ức của chính anh về việc lớn lên ở một ngôi làng nhỏ, nơi ao hồ và đất ngập nước trữ nước để sử dụng trong mùa khô. Anh quyết định trở về Trung Quốc vĩnh viễn vào năm 1997, nơi anh thành lập Khoa Kiến trúc và Kiến trúc Cảnh quan tại Đại học Bắc Kinh.

  • Ông hệ thống hóa lý thuyết và phương pháp “Thành phố Bọt biển” từ năm 2003, đề xuất sử dụng nguyên tắc sinh thái và thiết kế cảnh quan để quản lý lũ lụt, nước mưa, làm sạch nước và phục hồi đất công nghiệp.

  • Kongjian: Thành phố bọt biển dựa trên ba nguyên tắc chính. Bất cứ khi nào mưa rơi, hãy giữ nước trên sườn dốc, trên mặt đất, trong thành phố và trong làng. Giữ nước tại nguồn. Sau đó, làm chậm dòng chảy. Bất cứ khi nào bạn có lạch, sông hoặc suối, bạn nên để nước chảy chậm lại, chứ không phải dẫn dòng hay xả trôi nó đi như chúng ta đã làm ở khắp mọi nơi trên thế giới. Cuối cùng, hãy trân trọng nước. Khi nước tích tụ trong một bồn chứa tự nhiên, hãy tạo thêm không gian cho nước thay vì xây tường để chứa nó.

    Ba nguyên tắc này dựa trên thiên nhiên, trái ngược với các hệ thống nước bê tông truyền thống. Lý do cơ sở hạ tầng thông thường, “hiện đại” thất bại là vì hầu hết chúng được hình thành ở phương Tây, nơi có điều kiện khí hậu khác biệt.

  • Ông nhấn mạnh “Thành phố Bọt biển” không hoàn toàn bắt nguồn từ phương Tây (LID) mà là trí tuệ sinh thái của nền văn minh nông nghiệp Trung Hoa, dựa trên kinh nghiệm lịch sử của Trung Quốc để thích ứng với đặc điểm địa lý phức tạp và cung cấp giải pháp cho các vấn đề toàn cầu. Các dự án như Công viên Qiaoyuan ở Thiên Tân hay Công viên Đầm lầy Quốc gia Qunli ở Cáp Nhĩ Tân là những ví dụ điển hình.

  • Trở thành Chính sách Quốc gia tại Trung Quốc: Hiện tại, các thiết kế “xốp” đang được nghiên cứu tại 30 thành phố ở Trung Quốc, bao gồm Thượng Hải, Vũ Hán và Hạ Môn. Ý tưởng này đã được chính phủ Trung Quốc chính thức thông qua vào năm 2013 và trở thành kim chỉ nam cho các chiến dịch bảo vệ và phục hồi sinh thái trên toàn quốc. Mục tiêu là đến năm 2030, 80% diện tích đô thị của các thành phố áp dụng mô hình này và có khả năng tái chế 70% lượng nước mưa.

  • Thay đổi Tư duy Hạ tầng: Thay vì dựa vào “hạ tầng xám” truyền thống (đê điều, cống bê tông, đường ống) để nhanh chóng dẫn nước ra khỏi thành phố, “Thành phố Bọt biển” chuyển sang sử dụng “hạ tầng xanh” và các giải pháp dựa vào tự nhiên (Nature-Based Solutions – NBS).

(Nguồn: Turenscape)

• Tầm nhìn Toàn cầu: Vũ Khổng Kiện tin rằng thiết kế cảnh quan của Trung Quốc sẽ trở thành thiết kế cảnh quan của thế giới, mang lại “trí tuệ và kinh nghiệm Trung Quốc” để giải quyết các vấn đề toàn cầu. Ông hy vọng tạp chí LAF sẽ giúp hình thành một cộng đồng đồng thuận trên toàn thế giới để thúc đẩy sự phát triển của ngành.
• Qua đời: Vũ Khổng Kiện qua đời vào ngày 23 tháng 9 năm 2025 trong một vụ tai nạn máy bay ở Brazil, hưởng thọ 62 tuổi, khi đang quay bộ phim tài liệu “Sponge Planet” tại vùng Pantanal.